استارتاپ‌های جواهرسازی؛ ۵ برند اینترنتی که بازار طلا و الماس را عوض کردند

تا همین بیست‌وچند سال پیش، خریدن جواهر تقریباً همیشه یک مسیر داشت: رفتن به مغازه، اعتماد به حرف فروشنده و پرداخت قیمتی که معلوم نبود چقدرش ارزش خود طلا و سنگ است و چقدرش هزینه‌ی ویترین و فروش. از اواخر دهه‌ی ۱۹۹۰ چند کارآفرین جوان، که بیشترشان هیچ سابقه‌ای در جواهرسازی نداشتند، تصمیم گرفتند این مسیر را عوض کنند. نتیجه، نسلی از برندهای اینترنتی بود که امروز صدها میلیون دلار فروش دارند و حتی غول‌های قدیمی بازار را مجبور کردند شیوه‌ی کارشان را تغییر دهند.

در مقاله‌ی طلای دیجیتال چیست با استارتاپ‌هایی آشنا شدیم که خرید طلا را به‌عنوان سرمایه آنلاین کردند. این بار سراغ گروه دیگری می‌رویم: استارتاپ‌هایی که خود جواهر را می‌سازند و می‌فروشند. داستان پنج نمونه‌ی شاخص را مرور می‌کنیم و در پایان می‌بینیم از کار آن‌ها چه نکته‌هایی به درد خریدار امروز طلا در ایران می‌خورد.

چرا استارتاپ‌ها به سراغ جواهر آمدند؟

بازار جواهر برای کارآفرینان اینترنتی سه ویژگی وسوسه‌انگیز داشت. اول، قیمت‌گذاری مبهم: خریدار معمولاً نمی‌دانست سهم واقعی طلا، سنگ، اجرت و سود فروشنده در قیمت نهایی چقدر است. دوم، هزینه‌ی بالای فروش سنتی: ویترین در مرکز خرید، موجودی گران‌قیمت در انبار و کمیسیون فروشنده‌ها، همه به قیمت اضافه می‌شد. سوم، تجربه‌ی خرید ناخوشایند: بسیاری از مشتری‌های جوان در جواهرفروشی‌های لوکس احساس غریبگی می‌کردند. استارتاپ‌ها دقیقاً روی همین سه نقطه دست گذاشتند.

۱. بلو نایل (Blue Nile)؛ الماس فروختن با یک کلیک

بلو نایل در سال ۱۹۹۹ در سیاتل آمریکا به دست مارک وادون (Mark Vadon) پایه‌گذاری شد؛ کسی که از تجربه‌ی خرید حلقه‌ی نامزدی در جواهرفروشی‌های معمولی و فروش پرفشار و پرحاشیه‌ی آن‌ها ناراضی بود. ایده‌ی او در زمان خودش عجیب به نظر می‌رسید: فروش الماس، یکی از گران‌ترین و حساس‌ترین کالاهای مصرفی، روی اینترنت و بدون اینکه مشتری سنگ را لمس کند.

راز موفقیت بلو نایل دو چیز بود. اول اینکه موجودی زیادی در انبار نگه نمی‌داشت و از سنگ‌های تأمین‌کنندگان استفاده می‌کرد؛ همین باعث می‌شد قیمت‌ها از جواهرفروشی‌های مراکز خرید پایین‌تر باشد. دوم اینکه کنار هر الماس، مشخصات کامل و گزارش درجه‌بندی آزمایشگاه معتبر GIA را نشان می‌داد. به این ترتیب گزارش GIA در آمریکا به معیار عملی خریداران حلقه‌ی نامزدی تبدیل شد. در سال ۲۰۲۲ گروه سیگنت (Signet)، بزرگ‌ترین خرده‌فروش جواهرات الماس در جهان، بلو نایل را با حدود ۳۶۰ میلیون دلار خرید؛ یعنی همان ساختار سنتی‌ای که بلو نایل سال‌ها با آن رقابت کرده بود، حالا صاحبش شد.

۲. بریلیانت ارث (Brilliant Earth)؛ جواهری که منشأش معلوم است

داستان بریلیانت ارث هم با یک حلقه‌ی نامزدی شروع شد. بث گرستاین (Beth Gerstein) در سال‌های تحصیل در مدرسه‌ی کسب‌وکار دانشگاه استنفورد دنبال حلقه‌ای بود که مطمئن باشد الماسش به جنگ و استثمار معدنچیان آلوده نیست و جوابی که می‌خواست را پیدا نکرد. او با هم‌کلاسی‌اش اریک گراسبرگ (Eric Grossberg) در اوت ۲۰۰۵ در سان‌فرانسیسکو بریلیانت ارث را راه انداخت؛ هیچ‌کدام سابقه‌ای در صنعت جواهر نداشتند و نخستین سفارش‌ها از آپارتمان گرستاین ارسال می‌شد.

بریلیانت ارث از ابتدا روی شفافیت زنجیره‌ی تأمین سرمایه‌گذاری کرد: الماس‌هایی با منشأ مستند، استانداردی سخت‌گیرانه‌تر از فرایند کیمبرلی، و استفاده از طلا و پلاتین بازیافتی به‌جای فلز تازه استخراج‌شده. بعدها الماس آزمایشگاهی هم به سبد محصولاتش اضافه شد. این برند در سپتامبر ۲۰۲۱ با نماد BRLT در بورس نزدک عرضه شد و ارزشی بیش از یک میلیارد دلار پیدا کرد. فروش خالص آن در سال ۲۰۲۵ به حدود ۴۳۷ میلیون دلار رسید و امروز علاوه بر سایت، ده‌ها شوروم حضوری هم دارد.

رشد فروش بریلیانت ارث؛ از آپارتمان تا بورس نزدک

فروش خالص سالانه، میلیون دلار

۸۳

۲۰۱۶

۱۱۲

۲۰۱۷

۱۴۸

۲۰۱۸

۲۰۱

۲۰۱۹

۲۵۲

۲۰۲۰

…

۲۰۲۱–۲۳

۴۲۲

۲۰۲۴

۴۳۷

۲۰۲۵

منبع: پرونده‌ی عرضه‌ی اولیه‌ی شرکت (S-1) برای ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۰ و گزارش‌های سالانه‌ی شرکت برای ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵. سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۳ در نمودار نیامده‌اند.

۳. میسوما (Missoma)؛ از میز آشپزخانه تا گردن ستاره‌ها

ماریسا هوردن (Marisa Hordern) فارغ‌التحصیل رشته‌ی تاریخ دانشگاه آکسفورد بود و هیچ آموزش رسمی جواهرسازی ندیده بود. او در سال‌های جست‌وجوی کار، کنار مادرش پشت میز آشپزخانه مهره‌دوزی می‌کرد و همین سرگرمی در حدود سال ۲۰۰۷ به برند میسوما در لندن تبدیل شد. محصول اصلی میسوما جواهرات به‌اصطلاح «دمی‌فاین» (Demi-fine) است: نقره با روکش ضخیم طلای ۱۸ عیار (ورمی) که از بدلیجات بادوام‌تر و از جواهر تمام‌طلا ارزان‌تر است.

مهم‌ترین ابتکار میسوما در بازاریابی بود. همکاری این برند با لوسی ویلیامز (Lucy Williams)، اینفلوئنسر مد بریتانیایی، از سال ۲۰۱۵ شروع شد و یکی از نخستین و ماندگارترین همکاری‌های اینفلوئنسری در دنیای جواهر به حساب می‌آید. طبق گفته‌ی خود هوردن در گفت‌وگو با مجله‌ی Stylist، فروش میسوما در پنج سال از حدود یک میلیون پوند به ۳۳ میلیون پوند رسید.

۴. ورای (VRAI)؛ الماس از آزمایشگاه

ورای در سال ۲۰۱۴ در لس‌آنجلس با نام Vrai & Oro شروع به کار کرد و در نوامبر ۲۰۱۶ به مالکیت دایموند فاندری (Diamond Foundry) درآمد؛ شرکت تولیدکننده‌ی الماس آزمایشگاهی که لئوناردو دی‌کاپریو از سرمایه‌گذاران آن است. ورای فقط الماس پرورش‌یافته در آزمایشگاه می‌فروشد و روی این ادعا مانور می‌دهد که الماس‌هایش با برق تجدیدپذیر تولید می‌شوند.

الماس آزمایشگاهی از نظر شیمیایی و فیزیکی همان الماس معدنی است، اما قیمتش بسیار پایین‌تر است. وقتی ورای کارش را شروع کرد، این سنگ‌ها در بازار جواهر لوکس حاشیه‌ای و بحث‌برانگیز بودند. امروز برندهای بزرگی مثل بلو نایل و بریلیانت ارث هم الماس آزمایشگاهی می‌فروشند. به گزارش نشریه‌ی Glossy، ورای در سال ۲۰۲۴ برندی رو به رشد و سودآور بود و فروشگاه‌های حضوری‌اش سهم مهمی در فروش سنگ‌های درشت‌تر داشتند.

۵. مجوری (Mejuri)؛ طلایی که خودتان برای خودتان می‌خرید

نورا سکیجها (Noura Sakkijha) نسل سوم خانواده‌ای جواهرساز از اردن است. او در تورنتوی کانادا مهندسی صنایع خوانده و در بانک کار می‌کرد که در سال ۲۰۱۳ همراه همسرش مجد مسعد (Majed Masad) مجوری را به شکل پلتفرمی برای طراحی جمعی جواهر راه انداخت: طراحان طرح می‌فرستادند و کاربران رأی می‌دادند کدام ساخته شود. این مدل برند منسجمی نمی‌ساخت، پس در سال ۲۰۱۵ مجوری با طراحی‌های اختصاصی خودش دوباره راه‌اندازی شد.

ایده‌ی مرکزی مجوری این بود که زن‌ها جواهر طلا را نه فقط به‌عنوان هدیه‌ی مناسبتی، بلکه برای خودشان و برای استفاده‌ی هرروزه بخرند. این برند به‌جای کلکسیون‌های فصلی، هر هفته چند قطعه‌ی جدید و محدود عرضه می‌کرد و بسیاری از آن‌ها ظرف چند ساعت تمام می‌شدند. مجوری از ۲۰۱۸ فروشگاه حضوری هم باز کرد و حالا حدود ۶۰ فروشگاه، بیشتر در آمریکای شمالی و اروپا، دارد. جالب اینجاست که جهش قیمت جهانی طلا در یکی دو سال اخیر این برند را هم تحت فشار گذاشته و طبق گزارش‌های اخیر، سهم طلای ۱۰ عیار و ورمی را در محصولاتش بیشتر کرده و قیمت‌ها را بالا برده است؛ همان چالشی که این روزها خریداران ایرانی هم با آن روبه‌رو هستند.

مقایسه‌ی سریع پنج استارتاپ جواهر

برند	سال و محل شروع	ایده‌ی اصلی	وضعیت امروز
بلو نایل	۱۹۹۹، سیاتل	فروش آنلاین الماس با گواهی GIA	زیرمجموعه‌ی سیگنت از ۲۰۲۲
بریلیانت ارث	۲۰۰۵، سان‌فرانسیسکو	منشأ شفاف و فلز بازیافتی	شرکت سهامی عام در نزدک
میسوما	حدود ۲۰۰۷، لندن	جواهر دمی‌فاین و همکاری با اینفلوئنسر	برند بین‌المللی خصوصی
ورای	۲۰۱۴، لس‌آنجلس	الماس آزمایشگاهی	زیرمجموعه‌ی دایموند فاندری
مجوری	۲۰۱۳ (بازطراحی ۲۰۱۵)، تورنتو	طلای روزمره و عرضه‌ی هفتگی	حدود ۶۰ فروشگاه حضوری

این استارتاپ‌ها چه درسی برای خریدار ایرانی دارند؟

بیشتر این برندها در ایران فروش رسمی ندارند، اما ایده‌هایی که موفقشان کرد، معیارهای خوبی برای انتخاب هر فروشنده‌ی طلا و جواهر، آنلاین یا حضوری، به دست می‌دهد:

1. شفافیت قیمت را طلب کنید

   فروشنده‌ی قابل اعتماد باید بتواند سهم وزن طلا، اجرت، سود و مالیات را جدا نشان دهد. اگر با اجزای فاکتور آشنا نیستید، راهنمای محاسبه‌ی قیمت طلا با اجرت، سود و مالیات را بخوانید.

2. گواهی و فاکتور رسمی بگیرید

   موفقیت بلو نایل بر پایه‌ی گواهی معتبر بود. برای طلا، فاکتور با عیار و وزن دقیق و برای سنگ‌های قیمتی، شناسنامه یا گزارش آزمایشگاهی بخواهید.

3. برای استفاده‌ی روزانه بخرید

   قطعه‌های ساده و سبک که هر روز استفاده می‌شوند، معمولاً انتخاب منطقی‌تری از جواهرات سنگین مناسبتی هستند؛ به‌ویژه وقتی قیمت هر گرم طلا بالاست.

4. جنس را دقیق بشناسید

   روکش طلا، ورمی، طلای ۱۰ یا ۱۴ عیار و طلای ۱۸ عیار ارزش متفاوتی دارند. در بازار ایران معیار معمول، طلای ۱۸ عیار است؛ برای اطمینان از اصالت، مقاله‌ی تشخیص طلای اصل از بدل را ببینید.

5. امکان بازگشت و پشتیبانی را بپرسید

   یکی از دلایل اعتماد مشتری‌ها به این استارتاپ‌ها، شرایط روشن مرجوعی، تعویض سایز و ضمانت بود. پیش از خرید آنلاین این شرایط را بپرسید.

جمع‌بندی

بلو نایل، بریلیانت ارث، میسوما، ورای و مجوری هرکدام یک گره قدیمی بازار جواهر را باز کردند: ابهام قیمت، منشأ نامعلوم سنگ و فلز، قیمت بالای الماس و این تصور که طلا فقط برای مناسبت‌های خاص است. نقطه‌ی مشترک همه‌ی آن‌ها اعتماد بود؛ اعتمادی که با اطلاعات شفاف، گواهی معتبر و تجربه‌ی خرید ساده به دست آمد. همین معیارها را می‌توان هنگام خرید از هر طلافروشی، از جمله فروشگاه‌های آنلاین ایرانی، به کار برد. اگر دنبال جواهر طلای ۱۸ عیار برای استفاده‌ی روزمره هستید، می‌توانید انگشترهای سوان گلد را ببینید.

منابع: ویکی‌پدیا – Blue Nile · Jeweller Magazine – خرید بلو نایل توسط سیگنت · JCK – Brilliant Earth Files For IPO · ویکی‌پدیا – Brilliant Earth · Stylist – Marisa Hordern · Glossy – VRAI · Fashionista – Mejuri. عکس کاور: W.carter، ویکی‌مدیا کامنز، CC BY-SA 4.0. سوان گلد هیچ وابستگی‌ای به برندهای نام‌برده ندارد و نام‌های تجاری متعلق به صاحبان آن‌هاست.