نگهداری طلا هنگام شنا و ورزش؛ استخر، دریا و باشگاه

خیلی‌ها انگشتر، النگو یا زنجیر طلایشان را هیچ‌وقت از خود جدا نمی‌کنند؛ نه موقع خواب، نه زیر دوش و نه حتی در استخر و باشگاه. طلا فلزی است که زنگ نمی‌زند و همین باعث می‌شود فکر کنیم در هر شرایطی بی‌خطر است. اما واقعیت کمی پیچیده‌تر است: جواهری که می‌خریم طلای خالص نیست و آب کلردار، آب شور، عرق، وزنه‌های فلزی و حتی کرم ضدآفتاب هر کدام به شکلی روی آن اثر می‌گذارند. در این مطلب توضیح می‌دهیم چه چیزی دقیقاً به طلا آسیب می‌زند و چطور می‌شود بدون نگرانی شنا کرد و ورزش کرد.

چرا کلر استخر برای طلای ۱۸ عیار دردسرساز است؟

طلای ۱۸ عیار یعنی آلیاژی که ۷۵٪ آن طلای خالص است و ۲۵٪ باقی‌مانده را فلزهایی مثل مس، نقره و روی تشکیل می‌دهند؛ در طلای سفید معمولاً نیکل یا پالادیوم هم به کار می‌رود. خودِ طلا در برابر کلر بسیار مقاوم است، اما همین فلزهای همراه در تماس با ترکیبات کلردار واکنش نشان می‌دهند. جواهرسازان با تجربه توضیح می‌دهند که کلر به مرز دانه‌های ریز فلز حمله می‌کند و در نقاطی که فلز زیر تنش است، مثل چنگ‌های خم‌شده‌ی نگین یا محل لحیم، ترک‌های بسیار ریز ایجاد می‌کند. به این پدیده «ترک‌خوردگی تنشی» می‌گویند.

مشکل اینجاست که این آسیب معمولاً یک‌شبه دیده نمی‌شود. چند ماه شنای مرتب با انگشتر ممکن است ظاهر آن را تغییر چندانی ندهد، اما روزی یک چنگ ناگهان می‌شکند و نگین می‌افتد. هرچه غلظت کلر بیشتر، زمان تماس طولانی‌تر و آب گرم‌تر باشد، روند سریع‌تر است؛ برای همین جکوزی و حمام‌های آب گرمِ کلردار از استخر معمولی هم پرخطرترند. مؤسسه‌ی گوهرشناسی آمریکا (GIA) نیز توصیه می‌کند جواهرات را پیش از ورود به استخر کلردار دربیاورید و یادآوری می‌کند که سفیدکننده‌های خانگی کلردار هم می‌توانند آلیاژ طلا را حفره‌دار کنند.

طلای سفید یک حساسیت اضافه هم دارد: بیشتر طلاهای سفید روکش نازکی از رودیوم دارند که رنگ سفید و براقشان را تأمین می‌کند. مواد شیمیایی استخر و سایش آب و دیوار استخر می‌توانند ساییده شدن این روکش را سریع‌تر کنند و رنگ زردِ زیرین زودتر نمایان شود.

آب دریا، شن و کرم ضدآفتاب

دریا هم برای جواهرات چالش‌های خودش را دارد. آب شور حاوی کلرید است و جواهرسازان یادآوری می‌کنند که نمکِ آب دریا و حتی عرق بدن نیز منبع یون کلرید به حساب می‌آیند؛ بنابراین تماس طولانی و مکرر با آب شور بی‌اثر نیست. اما در ساحل خطر بزرگ‌تر معمولاً گم شدن است تا خوردگی.

چرا انگشتر در آب سرد گم می‌شود؟

در آب خنک رگ‌های خونی انگشت‌ها تنگ می‌شوند و انگشت کمی باریک‌تر می‌شود. انگشتری که روی خشکی کاملاً اندازه است، در آب سرد ممکن است با یک حرکت دست یا برخورد موج از انگشت بیرون بیاید و در شن یا آب عمیق برای همیشه ناپدید شود. شن ساحل هم ذرات سختی دارد که می‌تواند روی سطح صیقلی طلا خط و خش بیندازد.

کرم‌ها و لوسیون‌ها

کرم ضدآفتاب، لوسیون و روغن‌های بدن لایه‌ای چرب روی جواهر می‌نشانند که درخشش طلا و برق نگین‌ها را کم می‌کند و پشت نگین‌ها جمع می‌شود. این لایه به طلا آسیب ساختاری نمی‌زند، اما برای نگین‌های متخلخل مثل مروارید و فیروزه می‌تواند به سطح آن‌ها آسیب دائمی بزند. بهتر است اول کرم بزنید، صبر کنید جذب شود و بعد جواهر را به تن کنید.

طلا در باشگاه ورزشی؛ خطر برای جواهر و برای دست

در باشگاه دو نوع آسیب در کار است. اولی آسیب به خود جواهر است: گرفتن دمبل و هالتر باعث فشار مستقیم فلز روی فلز می‌شود؛ رکاب انگشتر از حالت گرد خارج می‌شود، چنگ‌ها خم می‌شوند و نگین لق می‌شود. سطح طلا هم در برخورد با میله‌های آجدار و دستگاه‌ها به‌سرعت خش برمی‌دارد. زنجیر و پلاک گردن هم ممکن است به دستگاه گیر کند یا در حرکات سریع پاره شود.

دومین خطر، که اغلب جدی گرفته نمی‌شود، آسیب به دست است. اگر انگشتر به لبه‌ی دستگاه، تور یا قطعه‌ی متحرکی گیر کند، نیروی کشش می‌تواند به انگشت آسیب جدی بزند. یک درمانگر متخصص دست در بیمارستان HSS نیویورک گفته است که آسیب عصب، بافت نرم و حتی شکستگی‌های نیازمند جراحی را در اثر انگشترهای فلزی دیده است. علاوه بر این، دست‌ها هنگام ورزش ممکن است کمی متورم شوند و انگشتر تنگ و ناراحت شود.

موقعیت	خطر اصلی	پیشنهاد
استخر و جکوزی	کلر و گرما؛ ترک‌خوردگی چنگ و لحیم، ساییدگی روکش طلای سفید	همه‌ی جواهرات را قبل از ورود دربیاورید
دریا و ساحل	لیز خوردن انگشتر در آب سرد، خش شن، نمک	جواهر ارزشمند را در اقامتگاه بگذارید
بدنسازی و وزنه	تغییر فرم رکاب، لق شدن نگین، گیر کردن انگشتر	انگشتر و دستبند را دربیاورید
ورزش‌های گروهی و رزمی	کشیده شدن گوشواره و زنجیر، آسیب به خود و دیگران	هیچ جواهری همراه نداشته باشید

قبل و بعد از شنا و ورزش چه کنیم؟

رعایت چند عادت ساده تقریباً همه‌ی این خطرها را از بین می‌برد:

1. جواهر را قبل از شروع دربیاورید

   بهترین زمان، قبل از خروج از خانه یا همان ابتدای ورود به رختکن است؛ نه کنار استخر، جایی که ممکن است در آب یا آبراهه بیفتد.

2. جای ثابت و امن داشته باشید

   یک کیسه‌ی پارچه‌ای کوچک یا جعبه‌ی جواهر سفری را همیشه در ساک ورزشی نگه دارید و جواهر را روی نیمکت یا لبه‌ی روشویی رها نکنید.

3. اگر جواهر با آب کلر یا شور تماس داشت، آبکشی کنید

   آن را زیر آب ولرم بشویید، در صورت نیاز با کمی مایع ظرف‌شویی ملایم و برس نرم تمیز کنید و کاملاً با پارچه‌ی نرم خشک کنید.

4. چنگ‌ها و قفل را بررسی کنید

   هر چند وقت یک بار نگین را با انگشت آرام تکان دهید و به صدای لقی گوش کنید؛ قفل زنجیر و دستبند را هم امتحان کنید.

5. بازدید دوره‌ای را جدی بگیرید

   اگر زیاد شنا می‌کنید یا ورزشکار هستید، سالی یک بار جواهر نگین‌دار را به جواهرساز نشان دهید تا چنگ‌ها و اتصال‌ها بررسی شوند.

اگر اهل ورزش و شنا هستید، چه طلایی بخرید؟

برای کسی که فعال است، انتخاب طرح به اندازه‌ی رعایت نکات نگهداری اهمیت دارد. چند معیار کاربردی:

• نگین‌گذاری کم‌ارتفاع: نگین‌هایی که داخل قاب فلزی (رکاب دورگیر) نشسته‌اند یا هم‌سطح بدنه‌اند، کمتر از چنگ‌های بلند گیر می‌کنند و ضربه می‌خورند.
• لبه‌های گرد: رکاب‌های گرد و بدون زائده هم برای دست راحت‌ترند و هم کمتر به لباس و تجهیزات گیر می‌کنند.
• زنجیر و قفل محکم: برای استفاده‌ی روزانه، زنجیرهای با بافت محکم‌تر و قفل‌های مطمئن انتخاب بهتری از زنجیرهای خیلی ظریف‌اند.
• سایز دقیق: انگشتری که کمی گشاد است، در آب سرد و هنگام شستن دست زودتر گم می‌شود؛ هنگام خرید سایز را دقیق بگیرید.

در نهایت، طلای ۱۸ عیار برای استفاده‌ی روزمره بسیار مناسب است و با کمی دقت سال‌ها سالم می‌ماند؛ فقط کافی است استخر، دریا و باشگاه را جزو لحظه‌هایی بدانید که جواهر بیرون از دست و گردن شماست. اگر به دنبال انگشتری با طرح مناسب استفاده‌ی روزانه هستید، می‌توانید مجموعه‌ی انگشترهای سوان گلد را ببینید.

منابع: GIA – Tips for Caring for Your Jewelry · Ganoksin – Do chlorinated pools affect 14K gold? · HSS – Silicone rings and ring avulsion